Mechteld ten Ham – Het Nationale Heksenmonument

Brons | 120 cm | ’s-Heerenberg, Nederland

Ter gelegenheid van het 625-jarig bestaan van ’s-Heerenberg kreeg ik een opdracht die verder ging dan kunst alleen. Na het doorgronden van het tragische lot van Mechteld ten Ham – de laatst verbrande “heks” van de stad – diende de vorm zich in een visioen aan mij aan. Mechteld verscheen en claimde haar recht: een monument in brons, als eerherstel voor het onrecht dat haar was aangedaan.

De dialoog met het vooroordeel In het ontwerp speel ik met de kracht van perceptie. Van een afstand herkent de kijker de contouren van het stereotype “heks”, gebaseerd op het logo van de stichting. Het is de projectie die de maatschappij haar oplegde. Maar wie dichterbij komt, verliest die illusie. Daar staat geen heks; daar staat een gewone vrouw. Een kwetsbare inwoner van ’s-Heerenberg.

Een spiegel voor de huidige tijd Dit beeld is een aanklacht tegen de zondebok-cultuur. Wat we in de middeleeuwen “heksenvervolging” noemden, zien we vandaag de dag terug in uitsluiting, pestgedrag en het belachelijk maken van wie “anders” is. Men veroordeelt op basis van wat men wil zien.

Hoewel Mechteld werd veroordeeld als heks, is dit sculptuur haar ultieme overwinning. Het wordt inmiddels door velen beschouwd als het Nationaal Heksenmonument: een blijvende herinnering aan de grens tussen oordeel en waarheid.